وقتی مرگ هم در شهر جا ندارد

به گزارش سرویس اجتماعی بوکان‌هه‌وال؛ مرگ، پایانِ محتوم زندگی است، اما در بوکان، مرگ نیز به دالانی از رنج‌های طاقت‌فرسا و چالش‌های فرساینده تبدیل شده است.

شهروندانی که داغدار از دست دادن عزیزانشان هستند، پیش از آنکه فرصتی برای آرام گرفتن در سوگ داشته باشند، در چرخ‌دنده‌های یک بحران مدیریتیِ خاموش گرفتار می‌شوند؛ بحرانی به نام «اشباع کامل آرامستان قدیمی شهر».

آرامستانی که سال‌هاست از ظرفیت گذشته، درون بافت مسکونی محبوس شده و امروز به بمبی ساعتی از مشکلات بهداشتی، زیست‌محیطی و اجتماعی مبدل گشته است.

با وجود هشدار مکرر کارشناسان و گلایه‌های بی‌پایان شهروندان، تعلل دو ساله‌ی مدیریت شهری در آماده‌سازی زمین‌های جدید آرمستان، بوکان را به نقطه‌ی بحران رسانده است؛ جایی که فرماندار صراحتاً از برخورد با «ترک فعل» مسئولان سخن می‌گوید و مردم در کوچه‌پس‌کوچه‌های غم، به دنبال تکه‌ای خاک برای دفن اموات خود سرگردانند.

اشباع کامل آرامستان فعلی؛ فاجعه‌ای در قلب بافت مسکونی

آرامستان فعلی بوکان که دهه‌ها پیش در حاشیه‌ی شهر جانمایی شده بود، امروز با توسعه‌ی شهرنشینی، در دل بافت متراکم مسکونی محاصره شده است، ین آرامستان نه‌تنها از نظر ضوابط شهرسازی و استانداردهای زیست‌محیطی فاقد هرگونه وجاهت قانونی است، بلکه از نظر گنجایش نیز به خط پایان رسیده‌ است.

امروز در این آرامستان، دیگر حتی یک متر مربع فضای خالی برای دفن اموات جدید وجود ندارد، قبور قدیمی روی یکدیگر انباشته شده‌اند، فضای سبز، مسیرهای دسترسی و پیاده‌روهای میان‌قبرها از بین رفته و ساختار فیزیکی آرامستان از هم گسیخته است.

این وضعیت نه‌تنها سیمای شهری را مخدوش کرده، بلکه به کانون بحران‌های بهداشتی، ترافیکی و روانی در مناطق پیرامونی تبدیل شده است.

روایت تلخ شهروندان؛ «مجبور شدیم عزیز مان را لای گورهای دیگر دفن کنیم»

برای درک ابعاد فاجعه، نیازی به آمارهای پیچیده‌ی اداری نیست؛ کافی است پای صحبت شهروندانی بنشینیم که در ماه‌های اخیر پیکر عزیزانشان را به آرامستان بوکان برده‌اند.

«محمد امینی»، شهروند بوکانی که ماه گذشته مادر خود را از دست داده است، با صدایی لرزان از روز دفن می‌گوید:
«وقتی برای خاکسپاری رفتیم، متصدی آرامستان گفت هیچ جای خالی وجود ندارد، ساعت‌ها در میان قبور سرگردان بودیم، به ما گفتند اگر می‌خواهید خاکسپاری همین امروز انجام شود، باید پیکر را در فضایی بسیار تنگ و باریک میان دو قبر قدیمی جای دهیم، چاره‌ای نداشتیم؛ در میان بغض و گریه، مادرمان را در سانتی‌متری قبور دیگر و بدون رعایت هیچ‌گونه حرمتی دفن کردیم.

وی ادامه داد: این توهین به کرامت انسانی متوفی و خانواده‌اش است، مگر مسئولان شهر نمی‌بینند که بوکان با چه فاجعه‌ای روبه‌روست؟ چرا هیچ‌کس پاسخگو نیست؟

روایت «سهیلا حسینی» نیز از این درد عمیق‌تر است:
«پدرم که فوت کرد، به ما گفتند زمین تمام شده است، آشنایان و ریش‌سفیدان پادرمیانی کردند تا توانستیم با هزار منت، تکه‌ای از راهروهای باریک میان بلوک‌ها را بگیریم تا پدرم را خاک کنیم.

وی تصریح کرد: روی قبور قبلی خاک ریختند تا جای جدید درست کنند. این وضعیت برای شهری با جمعیت بوکان یک ننگ بزرگ است، مدیران شهرداری در این مدت کجا بوده‌اند؟

این روایت‌های تلخ، گواهی زنده‌ی این واقعیت است که بحران آرامستان بوکان از مرز هشدار عبور کرده و به یک رنج روزمره برای خانواده‌های داغدار تبدیل شده است.

چرا آرامستان باید خارج از محدوده شهری باشد؟

از منظر علم شهرسازی، بهداشت محیط و مدیریت بحران، جانمایی آرامستان در داخل بافت مسکونی یک خطای استراتژیک و خطرناک است.

سالار کریمی، کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری و آمایش سرزمین در گفت‌وگو با اروم‌نیوزز در خصوص چرایی ضرورت انتقال آرامستان‌ها به خارج از محدوده شهری می‌گوید: آرامستان‌ها کاربری‌های خاصی هستند که بار روانی، ترافیکی، زیست‌محیطی و بهداشتی سنگینی به همراه دارند.

بر اساس استانداردهای شهرسازی، آرامستان باید در خارج از حریم متراکم مسکونی، در جهت مخالف باد غالب شهر و با فاصله‌ی استاندارد از منابع آب‌های زیرزمینی جانمایی شود.

وی ادامه داد: تجمع آرامستان در دل شهر، خطرات جدی بهداشتی ناشی از نفوذ شیرابه‌ها به سفره‌های آب زیرزمینی، انتشار آلودگی‌های میکروبی در خاک و ایجاد بارهای ترافیکی شدید در روزهای پایان هفته را به دنبال دارد.

سالار کریمی افزود: علاوه بر این، از نظر روان‌شناختی، حضور دائم شهروندان در کنار منظره‌ی مرگ و قبرستان در بافت مسکونی، افسردگی عمومی، افت کیفیت زندگی و اضطراب را در میان ساکنان مجاور به شدت افزایش می‌دهد.

وی عنوان کرد: بی تردید ادامه‌ی کار آرامستان فعلی بوکان، دهن‌کجی آشکار به اصول علمی شهرسازی است.

از زمین‌های خیرین تا موانع اراضی ملی

در سوی دیگر این مناقشه، امیر احمدی، شهردار بوکان، در گفت‌وگو با اروم‌نیوز به تشریح اقدامات و موانع پیش‌روی مدیریت شهری پرداخت و گفت: ما در حال حاضر در حال احداث و آماده‌سازی حدود دو هکتار از زمین‌هایی هستیم که از طرف یکی از خیرین در قسمت شمال‌شرق شهر واگذار شده است.

احمدی ادامه داد: زمین آرامستان فعلی بوکان که اکنون به حالت اشباع رسیده، مدت ۳۰ سال گذشته محل دفن اموات مردم بوده که مساحت آن ۱۰ هکتار می‌باشد و بر طبق برآوردهای انجام‌گرفته، دو هکتار زمین اهدایی توسط خیر برای آرامستان جدید، جوابگوی حدوداً ۱۰ ساله‌ی بوکان خواهد بود.

شهردار بوکان در خصوص اراضی واگذاری راه و شهرسازی افزود: مباحث زیادی در خصوص زمین اهدایی راه و شهرسازی برای احداث آرامستان جدید در جریان می‌باشد، اما در واقع این زمین‌ها شرایط دفن اموات در حالت فعلی را ندارند.

وی تصریح کرد: با تلاش اعضای شورای شهر، تسطیح و آماده‌سازی زمین‌های اهدایی راه و شهرسازی در بودجه‌ی سال آتی این شهرداری گنجانده خواهد شد و در اسرع وقت کار آماده‌سازی آن که البته به دلیل سنگی بودن مسیر نیاز به ماشین‌آلات سنگین دارد آغاز خواهد شد.

احمدی همچنین خاطرنشان کرد: زمین دو هکتاری اهدایی از سوی خیر برای ایجاد آرامستان، بحث یکی دو سال اخیر نیست؛ بلکه نزدیک به ۱۵ سال می‌باشد که این زمین به شهرداری اهدا شده و هم‌اکنون نیز مردم اموات خود را در آن دفن می‌کنند.

تعلل یک ساله‌ی شهرداری و دست‌اندازهای اداری؛ سخنان صریح فرماندار بوکان

در حالی که شهر زیر بار فشار این بحران له می‌شود، ریشه‌ی اصلی این تأخیر کجاست؟ خشایار صنعتی، فرماندار بوکان، در گفت‌وگوی تفصیلی اخیر خود با اروم نیوز ، صراحتاً پرده از اهمال‌کاری‌های دستگاه‌های مسئول به‌ویژه شهرداری برداشت.

فرماندار بوکان با اشاره به اقدامات انجام‌گرفته برای حل این بحران اعلام کرد: دستگاه‌های متولی و دولت، گام‌های اساسی را برای حل این مشکل برداشته‌اند؛ از جمله تخصیص ۳۰ هکتار از اراضی ملی از طریق تفاهم‌نامه‌ی رسمی با اداره‌کل راه و شهرسازی برای احداث آرامستان جدید بوکان.

وی تصریح کرد: با این حال، با وجود اینکه زمین در اختیار شهرداری قرار گرفته است، متأسفانه طی یک  سال گذشته شاهد تعلل، کندی مفرط و ترک فعل در آغاز عملیات اجرایی، خاکبرداری و ایجاد زیرساخت‌های لازم از سوی شهرداری بوده‌ایم.

فرماندار بوکان با هشدار جدی به مدیران شهری افزود: موضوع آرامستان جدید دیگر یک پروژه‌ی عادی شهری نیست که بتوان آن را پشت میزنشینی و وعده‌های فردا به تعویق انداخت.

صنعتی ادامه داد: ترک فعل مسئولان در این خصوص پیگرد قانونی دارد و دستگاه نظارتی و فرمانداری با هیچ‌کس در این زمینه تعارف ندارد.

فرماندار بوکان گفت: زمینی که با هزار پیگیری از اراضی ملی اخذ شده، نباید به حال خود رها شود تا دستخوش فرسایش زمان یا تغییرات کاربری معارض گردد.»

این در حالی است که شهرداری بوکان تاکنون نتوانسته است پاسخ قانع‌کننده‌ای به افکار عمومی بدهد که چرا با وجود تحویل‌گیری زمین، در طول یک سال گذشته حتی یک سنگ روی سنگ نگذاشته است.

ادامه‌ی این اهمال‌کاری و بلاتکلیفی، بوکان را به لبه‌ی پرتگاه اجتماعی کشانده است که مهم‌ترین پیامدهای این بحران عبارتند از: نارضایتی و فشار روانی شدید بر شهروندان زیرا آرامستان موضوعی عاطفی و حیثیتی است که بلاتکلیفی چندساله، بی‌اعتمادی عمیق به مدیریت شهری را رقم خواهد زد.

جدای از این، تراکم بیش از حد قبور، نبود سیستم دفع آب‌های سطحی و تهدید حریم منابع آب، خطر شیوع آلودگی را افزایش داده است.

همچنین گسترش دفن‌های غیررسمی و حاشیه‌ای هنگامی که آرامستان رسمی پاسخگو نباشد، خطر دفن‌های پراکنده در روستاها و حاشیه‌ی شهر (نظیر امیرآباد و کلتپه) اوج می‌گیرد.

جدای از این موارد، تاخیر در ایجاد زیرساخت‌ها (راه دسترسی، آب، برق و دیوارکشی) با توجه به تورم، هزینه‌ی پروژه را چند برابر کرده و به دوش شهروندان می‌اندازد و موقعیت نامناسب آرامستان فعلی در روزهای پرتراکم، باعث راهبندان‌های شدید و مختل شدن نظم عمومی می‌شود.

همچنین زمین‌های واگذارشده از اراضی ملی، فرصتی محدودند و غفلت در تثبیت حقوقی آن‌ها خطر از دست رفتنشان را به همراه دارد که استمرار ترک فعل مسئولان شهرداری، موضوع را از مطالبه‌ی شهری به پرونده‌ی سنگین قضایی تبدیل خواهد کرد.

امروز بحران آرامستان بوکان دیگر نقطه‌ی پنهانی ندارد. زمین واگذار شده، اعتبار و ضرورت کار اثبات شده، هشدار فرماندار صادر شده و کارشناسان شهری خطر را فریاد زده‌اند. با این وجود، پرسش بی‌جواب این است که چرا مدیران شهرداری همچنان در خواب غفلت به سر می‌برند؟

مردم بوکان دیگر بهانه‌های تکراری، جلسات بی‌خروجی و پاس‌کاری‌های اداری را نمی‌پذیرند،

امروز بحران آرامستان بوکان دیگر نقطه‌ی پنهانی ندارد، از یک‌سو شهرداری به زمین‌های اهدایی خیرین تکیه کرده و از سوی دیگر فرمانداری بر لزوم تعیین‌تکلیف اراضی ۳۰ هکتاری ملی تأکید دارد؛ در این میان اما زمین واگذار شده، ضرورت کار اثبات شده، هشدار فرماندار صادر شده و کارشناسان شهری خطر را فریاد زده‌اند.

با این وجود، پرسش بی‌جواب این است که چرا شهروندان باید تاوان این پاس‌کاری‌های اداری را بدهند؟

مردم بوکان دیگر بهانه‌های تکراری، جلسات بی‌خروجی و پاس‌کاری‌های اداری را نمی‌پذیرند. تعیین‌تکلیف فوری آرامستان جدید و آغاز عملیات اجرایی آن، آزمون بزرگی برای اثبات کارآمدی مدیریت شهری است؛ آزمونی که اگر با شکست مواجه شود، هزینه‌ی سنگین اجتماعی و سیاسی آن گریبان‌گیر کسانی خواهد شد که صندلی‌های مدیریت را اشغال کرده اما درد مردم را نمی‌بینند.

بوکان‌هه‌وال تا حصول نتیجه‌ی قطعی و به پشتوانه‌ی پیگیری‌های مستمر، این مطالبه‌ی به‌حق را پیگیری خواهد کرد.

انتهای پیام/