گردشگری بوکان در بن‌بستِ فقدان زیرساخت

به گزارش سرویس اجتماعی بوکان‌هه‌وال؛ بوکان، شهرِ سرداران و مهد فرهنگ و هنر در جنوب آذربایجان‌غربی، اگرچه بر روی نقشه جغرافیایی در نقطه‌ای استراتژیک قرار گرفته، اما در نقشه گردشگری کشور، همچنان یک «نقطه کور» باقی مانده است.

گزارش‌های میدانی و تحلیل شاخص‌های توسعه گردشگری در این شهرستان نشان می‌دهد که وضعیت فعلی نه تنها فاصله معناداری با ظرفیت‌های بالقوه دارد، بلکه به دلیل سوءمدیریت و نبودِ «سند جامع گردشگری»، در حال تبدیل شدن به یک فرصت‌سوزیِ تاریخی است.

ظرفیت‌هایی که در «سیمان» دفن شدند

بوکان با داشتن سایت‌های تاریخی ارزشمندی چون «تپه قلایچی»، «مسجد جامع»، «سد شهید کاظمی» و جاذبه‌های بکر طبیعی در روستاهای اطراف، می‌توانست قطب گردشگری منطقه باشد، اما واقعیتِ موجود چیست؟ مسافری که وارد بوکان می‌شود، با چه زیرساختی روبروست؟

یک کارشناس حوزه شهری در گفت‌وگو با خبرنگار ما می‌گوید: «گردشگری فقط دیدن یک بنای تاریخی نیست، گردشگری یعنی اقامت، یعنی رفاه، یعنی حمل‌ونقل و یعنی درآمدزایی.

وقتی ما در بوکان حتی یک هتل استاندارد چهارستاره نداریم و زیرساخت‌های بوم‌گردی‌مان در روستاها به جای توسعه، با تغییر کاربری غیرمجاز در حال تبدیل شدن به ویلاهای شخصی برای عده‌ای خاص است، چگونه توقع داریم گردشگر در شهر ماندگار شود؟

او می‌افزاید: ما فقط “عبور” می‌دهیم، مسافر از بوکان عبور می‌کند تا به مهاباد یا بانه برسد، این یعنی بوکان نه مقصد، بلکه “توقفگاهِ دست‌شویی و خرید نان” است، این یک فاجعه اقتصادی است.

سد شهید کاظمی؛ تابلویی از انفعال مدیریتی

سد شهید کاظمی بوکان، یکی از بزرگترین ظرفیت‌های گردشگری آبی در غرب کشور است، اما در سال‌های اخیر، این منطقه به جای اینکه به یک قطب تفریحی و ورزشی تبدیل شود، به محلِ دعواهای اداری میان سازمان آب منطقه‌ای و دیگر نهاد های متولی تبدیل شده است.

این‌همه در حالی است که در شهرهای همجوار، با طرح‌های ساده اما خلاقانه، درآمدهای میلیاردی از گردشگری آبی حاصل می‌شود.

در بوکان، ما تنها شاهدِ انباشت زباله در حاشیه سد و فقدانِ حداقل‌های رفاهی (مانند سرویس بهداشتی استاندارد، سایه‌بان، و غرفه‌های فروش محصولات بومی) هستیم، آیا این ضعفِ مالی است یا ضعفِ مدیریتی؟ پاسخ روشن است: فقدان اراده برای جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی.

سایه‌ی سنگینِ “سیاست‌زدگی” بر سرِ میراث فرهنگی

در حوزه میراث فرهنگی، تپه قلایچی به عنوان نگینِ تمدنی بوکان، سال‌هاست که درگیرِ نوسانات مدیریتی و کمبود اعتبارات ملی است، وقتی میراث فرهنگی شهرستان بودجه‌اش کفافِ مرمت‌های اضطراری را نمی‌دهد، چه انتظاری برای ایجاد موزه تخصصی وجود دارد؟

یک فعال میراث فرهنگی در بوکان به ما می‌گوید: سیاست‌زدگی در انتصابات و نگاه‌های بخشی، بلای جان آثار ما شده است، گردشگری در بوکان قربانیِ نگاه‌های کوتاه‌مدت مدیرانی است که می‌خواهند با چند بنر و جلسه نمایشی، گزارش کار بدهند.

گردشگری، پروژه عمرانی نیست که با آسفالت کردنِ یک کوچه تمام شود؛ گردشگری “صنعت” است و نیاز به برندینگ دارد.

او ادامه می‌دهد: شما به نقشه گردشگری بوکان نگاه کنید؛ آیا می‌دانید برای یک توریست خارجی یا حتی داخلی، چه پکیجی برای سفر به بوکان تعریف شده است؟ هیچ! ما حتی یک بروشورِ درست‌ودرمان یا وب‌سایتِ چندزبانه که اطلاعاتِ دقیق اقامتگاه‌ها و مسیرهای دسترسی را ارائه دهد، نداریم.

نبودِ خلاقیت در حوزه، گردشگری رویداد‌محور

در عصر مدرن، بسیاری از شهرهای کوچک جهان با برگزاری جشنواره‌ها (Food Festival، جشنواره‌های هنری، رویدادهای فصلی) گردشگر جذب می‌کنند.

بوکان پایتختِ فرهنگ و موسیقی است؛ اما چند رویدادِ ملیِ گردشگری در این شهر برگزار شده است؟پاسخ ناامیدکننده است: نزدیک به صفر.

هنرمندان و فعالان مدنی بوکان سال‌هاست درخواست برگزاری جشنواره‌هایی مانند «جشنواره موسیقی فاخر»، «جشنواره محصولات کشاورزی و صنایع‌دستی» را داده‌اند، اما همواره با سدِ «موانع اداری» و «نبودِ اعتبار» مواجه شده‌اند.

مدیریت شهری ترجیح می‌دهد بودجه‌هایش را صرفِ موزاییک‌کاری پیاده‌روها کند تا اینکه در یک رویداد ملی سرمایه‌گذاری کند که می‌تواند نام بوکان را در رسانه‌های ملی برجسته کند.

پیشنهاد برای خروج از بن‌بست؛ پایانِ مماشات

این گزارش، یک هشدار است، وضعیت موجود نه در شأنِ تاریخ کهن بوکان است و نه در شأنِ مردمِ مهمان‌نواز این شهر. برای تغییر این وضعیت، راهکارهای ذیل نه یک پیشنهاد، بلکه ضرورت است:

۱. تدوین سند جامع گردشگری: مدیریت شهری و میراث فرهنگی باید با استفاده از مشاوران متخصص، یک سند پنج ساله برای شناسایی و توسعه مسیرهای گردشگری تدوین کنند.

۲.حذف موانعِ سرمایه‌گذاری: سرمایه‌گذار بخش خصوصی در بوکان به دلیل بروکراسی اداری نفسش بند آمده است، شهرداری باید «پنجره واحد» برای صدور مجوزهای گردشگری ایجاد کند.

۳.توسعه بوم‌گردی هدفمند: به جای اجازه دادن به ساخت‌وسازهای غیرمجاز در روستاها، باید با ارائه تسهیلات، خانه‌های قدیمی روستایی را به اقامتگاه‌های بوم‌گردی استاندارد تبدیل کرد.

۴.گردشگریِ دیجیتال: راه اندازی یک پلتفرم جامع گردشگری برای بوکان که در آن «اقامت»، «تجربه» و «خرید» به صورت یکپارچه تعریف شده باشد.

کلام آخر

آقایان مسئول! گردشگری بوکان در حالِ مرگِ تدریجی است، با برگزاری جلسات بی‌خروجی و نوشتنِ صورت‌جلساتِ تکراری، هیچ مسافری به بوکان نمی‌آید.

اگر توانِ جذبِ سرمایه‌گذار ندارید، حداقل موانعِ موجود را بردارید، بوکان بیش از آنکه به «شعارهای توسعه» نیاز داشته باشد، به «مدیرانی جسور» نیاز دارد که بتوانند این شهر را از یک «معبر» به یک «مقصد» تبدیل کنند.

این شهر نباید تاوانِ نگاه‌های سنتی و کم‌تحرکیِ اداری را بدهد، تاریخِ آینده، قضاوتِ سختی درباره فرصت‌سوزی‌های امروز خواهد داشت.

انتهای خبر/